Türk Kültüründe Şamanizmin Kalıntıları Nelerdir?

Türk Kültüründe Şamanizmin kalıntıları nelerdir?

Malum hepimizin ataları orta asyadan anadoluya göç etti, budizm dahil farklı dinleri yaşayan atalarımız en son islam ile şereflendi. Peki islam ile tanışmadan önce hangi dine tapıyorlardı?

türk kültüründe şamanizmin kalıntıları
türk kültüründe şamanizmin kalıntıları

Tengricilik inancına sahip atalarımız islamdan önce de tek bir tanrının varlığına inanıyordu, bu her nesnenin, doğanın, ağacın börtü böceğin, hatta ay ve güneşin dahi ruhlarının olduğuna inanan atalarımız bu ruhlar ile iletişimi Şaman ve Kamlar ile kurardı. Peki bu inancın parçası haline gelmiş ve hala günümüzde yaşattığımız gelenekler var mı? Var tabiki…

Dilerseniz hala yaşattığımız Türk kültüründe bulunan şamanizmin kalıntılarını inceleyelim.

Gidenin ardından su dökmek

su dökmek
su dökmek

Eski Türk geleneğinde uzak yola giden veya herhangi bir iş için bir yerden başka bir yere giden birinin veya birilerinin arkasından, tez gidip tez gelmesi için su dökülürdü. Bu geleneği günümüzde hala yaşatıyoruz.

 

Türbe/Yatır veya Kutsal Yerlerde Mum Yakmak

mum yakmak
mum yakmak

Kutsal yerlerde, Kutsal mezarlarda, günümüzde türbe, yatır veya camii gibi yerlerde mum yakıp dua edilmesi, adak adanması eski bir şamanizm inancıdır.

 

Tahtaya 3 Kere Vurmak

tahtaya vurmak
tahtaya vurmak

Kötü bir şey söylendiğizi zaman, Günüzde ” Allah Korusun, şeytanın kulağına kurşun” diyerek 3 kere tahtaya vururuz. Bu inancın aslı şamanizminden gelse de, islamiyetten sonra islama uyarlamışız. Şamanizmde söylenen kötü şeyin, kötü ruhlar tarafından duyulmasını önlemek için tahtaya 3 defa vurulurdu. kötü ruh’ları da islamiyetten sonra “şeytanın kulağına kurşun” sözü ile değiştirerek, söylediğimiz sözü şeytan duymasın manasında çevirmişiz zaten.

 

Kurşun Dökmek

kurşun dökmek
kurşun dökmek

Kurşun dökmek şamanizmden kalma bir inançtır. Şamanlar buna “Kut Kuyma” adını vermişlerdir. Kurşun dökmek, insana musallat olan kötü ruhların olumsuz etkilerini ortadan kaldırmaya yarayan sihirli bir işlem olmuştur. Günümüzde hala yaygın olarak uygulanmaktadır.

 

Mezar Taşı

mezar taşı
mezar taşı

Ölenlerin gömüldüğü mezarların başına veya tamamına (baş ve ayak kısımları) dikilen süslü, işlemeli taşlardır. Şaman inancına göre şamanlar yaptıkları ayinlerde ölülerin, uluların ve doğanın ruhlarından yardım alırlar. ruhraların serbest dolaşabilmesi için mezarda bir kapının olması, söz konusu ruhun bu kapıdan kolayca geçip dolaşmabilmesi için dikilen mezar taşlarının bu geçitleri oluşturduğu inancıda yaygındır. İslam coğrafyasında süslemeli, işlemeli ve yazılı mezar taşı yanlızca Türkiyede (Anadoluda) görülmektedir.

 

Dilek Tutmak – Ağaca Çaput Bağlamak

ağaca çaput bağlamak
ağaca çaput bağlamak

Her inançta olduğu gibi tengricilik inancında da Gök Tanrıya kurbanlar adanırdı. Bunlar kanlı kurbanlar (hayvan) olmakla beraber kansız kurbanlarda oluyordu. kutsal kayın ağacına çaput bağlanarak dilekler tutulur, uluların veya büyük şamanların mezarlarında saç, çaput v.s. bağlanarak dilekler tutulur, şaman veya kamların davullarına da çaput veya saç gibi şeyler bağlanarak dilek tutulurdu. Günümüzde hala devam eden bu adet eski bir şaman inancından gelmektedir.

 

Köpek Uluması Ölüm Habercisi

köpek uluması
köpek uluması

Eskilerden, yaşlı insanlarımızdan duymuşsunuzdur, bir mahallede bir evin önünde köpek veya köpekler uluduğu zaman o evden bir ölü çıkar gibi laflar. Doğrulu her ne kadar kanıtlanmamışsa bu inan şamanizminde kalma bir inançtır. Şamanizmde köpekler insanların göremediği ruhları görmektedir. Günümüzde de bu inancın bir parçası olarak Ezan okunurken köpeklerin uluması, yer yüzüne inen melekleri gördüğünden kaynaklandığı savunulur .Bu ruhları herhangi bir insan gördüğü vakit o insanın öleceği inancı vardır. Bu sebeple uluyan köpekler pek sevilmez ve uğursuz karşılanır.

 

İçki İçmek

içki içmek
içki içmek

İçki içmek eski Türk geleneğinde sıkça rastlanan bir durumdu. Şamanlar ve kamlar tanrı ve koruyucu ruhlar için arak (rakı) saçı saçarak kansız kurban adamış olurlardır. Özel günler veya kötü günlerde içki içilirdi. İslamiyetle beraber içki içmek haram olduğu için uygulanmadı ancak günümüzde hala düğünlerde veya özel günlerde içki içilmektedir. Buda şamanizmn de kalan bir inanıştır.

Nazar ve Nazar Boncuğu

nazar
nazar

Nazar Günümüzde de çok öneli ve büyük bir inanışa sahip bir olgudur.  Eskiden de günümüzde olduğu gibi nazar olgusu büyük bir yere sahipti. İslam’da da nazar kabul görmekle beraber, Peygamber efendimiz, “Göz değmesi hak’tır/gerçektir” (Buhari, tıp 36)” buyurmuştur. Eski Türk kültüründe, bazı insaların gözleri, nazarları diğer insanlara etki eder, onlar üzerinde olumsuzların meydana gelmesine vesile olduğu düşünülürdü. Bu olumsuzları önlemek için nazar boncuğu gibi eşyalar, tılsımlar takı olarak takılırdı.

 

Kırmızı Kurdela takmak, Albasma-Albız’dan korunmak

albız
albız

Kırmızı kurdele, kırmızı çaput, kırmızı bez parçası… Eski Türk inanışının bir parçasıdır. Yeni doğum yapın kadına ve bebeğine kırmızı kurdela veya tülbent bağlanması, şamanizm inancından gelen bir kültürdür. Loğusa kadınlara kırmızı kurdela veya çaput bağlanırdı, bu kurdela loğusa kadını ve çocuğu Albız denen iblis veya kötü ruhtan koruduğu inancı yaygındı. Günümüzde de hala uygulandığı bilinmektedir. Ayrıca okula başlayan çocuklara kırmızı kurdela takılması, evlenen kızların beline kırmızı kuşak bağlanması gibi geleneklerde eski Türk kültürünün izlerini taşımaktadır.

 

Göbek Bağının Belirli Bir Yere Gömülmesi

göbek bağı
göbek bağı

Yeni doğan çocukların göbek bağları (plesenta) gömülmesi geleneği Eski Türk kültürünün bir parçasıdır. Bu geleneğe göre göbek bağı nereye gömülürse, çocuk gömülen yere uygun bir yaşantı yaşacaktır. Günümüzde görüyoruz camii avlusuna göbek bağı gömenler, okul bahçesine, hastane bahçesine gibi çeşitli yerlere bu inanca göre gömülmektedir.

 

Mezarlardaki Suluklar

mezar
mezar

Günümüzde Mezarlarımızda ayak kısımlarında bulunan bu suluklar kuşların su içmeleri için yapılıyor olsa da geçmişte Şaman inancına göre Mezarların süslemeli olarak inşa edildiğini söylemiştik.  Şaman inancına göre Bu mezarların ayak kısmına yapılan sulukların amacı mezarda yatan ruhun susadığında buradan su içmesidir. Ayrıca şamanizm inancına göre bazı ruhlar insanlara kuş vasfında görünür. Bu kuşlar şaman ayinlerinde şamanların gök yüzüne ziyaretlerine yardım etmektedir.

Beğen ve Paylaş

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir