Selçuklu Döneminde Sivil ve Resmi Hayatta Aile Yapısı Nasıldır? - Türk Otağı

Selçuklu Döneminde Sivil ve Resmi Hayatta Aile Yapısı Nasıldır?

Selçuklu aile yapısı büyük ölçüde Orta Asya Türk aile geleneine uymaktadır. Aile, bir milletin temel kurumlarından birisidir. Budun ve boydan sonra toplumun en küçük çekirdei olan “aile” Milleti ayakta tutan en temel öğelerdendir.

selçuklu aile yapısı
selçuklu aile yapısı

Bir milletin siyasi, sosyal ve hukuki durumunu anlamak için önce o milletin küçük bir nüvesi olan aileye bakmak lazımdır.
Avrupalı sosyologlardan bazıları Grenardin’in, “Türkistan’da Türk ailesi pederahidir” ifadesinde birleşmilerdir. Çeitli toplumlarda görülen pederahi aile ile pederi aile arasında ayrılıklar vardır. Pederahi ailede, peder(ata, aga) olan kimsenin mutlak hakimiyeti söz konusudur. Selçuklu döneminde de aile reisi, çocuklar ve kadınlar üzerinde tartımasız bir hakimiyete sahiptir. Öte yandan pederi ailede baba ile anne eit haklara sahiptirler. Bu ailede kadına son derece önem verilir.

selçuklu aile yapısı1
selçuklu aile yapısı1

Anne ve baba tarafından akrabalık esası vardır. Dilimizdeki “soy-sop” kelimesi anne ve baba tarafından akrabalıra verilen önemi ifade etmektedir. Kaynakların ve aratırmaların verdii bilgiye göre; eski Türklerde ve Selçuklularda aile yapısı, o devirlerin Çin, Hint, ran, Mısır, Yunan ve diğer kavimlerde görülen aile yapılarından farklı bir özellik göstermekte ve daha salam bir yapıya sahip bulunmaktadır. Hiç şüphesiz bu yapı, gücünü töre ve töreye dayalı inanç ve telakkilerden almaktaydı. Eski ataerkil toplumlarda görüldüğü gibi, Türklerde kadın, hiçbir hakka sahip olmayan ve çoğunlukla horlanan bir varlık değildi. Aksine evin direği, erkeğin can yoldaşı, kader arkadaşı, en yakın destekçisi ve yardımcısıydı. “Yuvayı dişi kuş yapar” Türk atasözü, aile içinde kadının yerini ve önemini belirlemektedir.
Aile çatısı erkei ve çocuklarıyla beraber, o toplumun binlerce yıl geriden gelen “tarih”ini bünyesinde taşır “geleceği” de O, inşa eder. Türk kadını ve ailesi geçmiş yüzyıllardan, yaşadığımız çağa kadar bu görevlerini başarıyla yaparak gelmiştir.

selçuklu aile yapısında kadın
selçuklu aile yapısında kadın

İngiliz düşünürü Stuart Mill, “Bir uygarlığın seviyesini ölçmek isterseniz derhal kadınlarının hayatına bakınız.” demektedir. Kısaca “Milletlerin uygarlık seviyeleri de, kadına verdiği değerle orantılıdır.” Selçuklu ailesi içinde kadın kocasının en önde gelen vekili ve yardımcısıdır. Bey ailesinde dahi bu halin böyle olduğu görülmektedir. Hatta tahta geçme konusunda valide hatun belirleyici olabilmektedir. Örneğin Terken Hatun’un Melikşah’ın vefatından sonra üstlendiği rol bunu göstermektedir. İbn Fadlan’da hatunun Bulgar hanının yanında oturması ve han gibi O’na ayrı hediyeler takdim edilmesi ve İbn Fadlan hilati hatuna giydirdikten sonra diğer kadınların hatun üzerine gümü paralar saçmalarından bahsetmiştir.  Bu durumun Türk halkı içinde genel bir hal olduğu “saçı saçmak” ve “darısı başına” gibi deyimlerin o dönemlerden bugüne kadar bu geleneğin geldiğini göstermesi bakımından önemlidir

Beğen ve Paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

shares